Ngày nay các vấn đề về sở hữu trí tuệ ngày càng được thắt chặt nên việc tìm hiểu về các vấn đề xoay quay sở hữu trí tuệ ngày càng tăng. Một trong các vấn đề được quan tâm nhất là về bảo hộ kiểu dáng công nghiệp.

I- Khái niệm và đặc điểm của kiểu dáng công nghiệp

1- Khái niệm

Ngày nay, thị trường nội địa và quốc tế không ngừng được mở rộng trong một thế giới “phẳng”, cùng với sự ứng dụng khoa học kĩ thuật hiện đại. các chủng loại hàng hóa ngày càng đa dạng và mang tính cạnh tranh cao. Từ thực tế bão hòa ngay cà đối với các sản phẩm chứa đựng kĩ thuật mới, các mặt hàng có tính công nghệ, trong thời gian hiện tại, không còn gặt hái được nhiều thành công, cũng như không tạo nên được những trào lưu mua sắm giống như trong thời gian trước. Do đó. vai trò của mẫu mã, kiểu dáng hàng hóa lại trở thành “vũ khí tối thượng” cho các doanh nghiệp.  Tuy nhiên, để có được những sản phẩm mang giá trị sáng tạo như vậy, các chủ thể phải đầu tư khối lượng lớn về thời gian, công sức và tiền bạc. Các sản phẩm có giá trị ra đời được là kết tinh của rất nhiều công sức và nỗ lực của các chủ thể. Điều này cần được ghi nhận và được đền đáp xứng đáng. Pháp luật bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp đối với các đối tượng sáng tạo được ra đời xuất phát chính từ yêu cầu này.

Chúng ta thấy rằng kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm kết tinh giá trị sáng tạo thẩm mĩ và đáp ứng các điều kiện được pháp luật quy định để được bảo hộ độc quyền sở hữu trong một khoảng thời gian nhất định. Kiểu dáng công nghiệp có thể được áp dụng để tạo ra hàng loạt sản phẩm có hình dáng bên ngoài giống nhau, từ đó, tạo ra giá trị, lợi ích về kinh tế cho chủ thể có quyền sở hữu đối với kiểu dáng công nghiệp

Hay theo Khoản 13 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp.

2- Đặc điểm của kiểu dáng công nghiệp

– Kiểu dáng công nghiệp phải là dấu hiệu nhìn thấy, trong các định nghĩa về kiểu dáng công nghiệp không đề cập đến dấu hiệu này, nhưng có thể nói đây là dấu hiệu đương nhiên, bởi vì hình dáng bên ngoài, màu sắc… chỉ có thể nhận biết được bằng thị giác. Đây được coi là dấu hiệu quan trọng nhất khi đánh giá sự phù hợp của đối tượng đăng ký yêu cầu cấp bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp:

– Kiểu dáng công nghiệp phải là dấu hiệu nhìn thấy, trong các định nghĩa về kiểu dáng công nghiệp không đề cập đến dấu hiệu này, nhưng có thể nói đây là dấu hiệu đương nhiên, bởi vì hình dáng bên ngoài, màu sắc… chỉ có thể nhận biết được bằng thị giác. Đây được coi là dấu hiệu quan trọng nhất khi đánh giá sự phù hợp của đối tượng đăng ký yêu cầu cấp bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp: hình dáng bên ngoài của sản phẩm phải nhìn thấy và nhận biết được bằng mắt thường.

– Kiểu dáng công nghiệp được thể hiện bằng hình khối, đường nét, hay nói cách khác kiểu dáng công nghiệp có thể tồn tại trong  không gian ba chiều hay trong mặt phẳng. Đường nét bao gồm đường viền, đường kẻ, nếp gấp, hoa văn trang trí thể hiện dưới dạng hai chiều hoặc ba chiều trên bề mặt bên ngoài của sản phẩm, để trang trí cho sản phẩm.

– Kiểu dáng công nghiệp được thể hiện bởi màu sắc, yếu tố màu sắc trong trường hợp này được hiểu trên hai khía cạnh: màu sắc tự nhiên do vật liệu (vật liệu dùng để chế tạo sản phẩm) tạo nên, màu sắc nhân tạo là màu sắc do nhà sản xuất phủ lên bề mặt của sản phẩm.

– Kiểu dáng công nghiệp bắt buộc phải ứng dụng cho sản phẩm cụ thể, tập hợp các đặc điểm tạo dáng không gắn liền với sản phẩm sẽ không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp. Sản phẩm mang kiểu dáng công nghiệp được hiểu là toàn bộ những đồ vật, dụng cụ, thiết bị, phương tiện… thuộc mọi lĩnh vực được sản xuất bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp, có kết cấu và chức năng rõ ràng.

– Kiểu dáng công nghiệp phải có khả năng lưu thông độc lập, khi đó nó phải là sản phẩm hoàn chỉnh (ví dụ kiểu dáng xe máy), hoặc là bộ phận, chi tiết lắp ráp được với nhau để tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh và tháo rời ra được (ví dụ kiểu dáng hộp đèn xe máy, kiểu dáng yếm xe máy).

Xem thêm: Dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ của Công ty Luật TNHH Everest 

II- Điều kiện bảo hộ của kiểu dáng công nghiệp

Theo Điều 63 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau:

(1) có tính mới;

(2) có tính sáng tạo;

(3) có khả năng áp dụng công nghiệp.

– Điều kiện thứ nhất: kiểu dáng công nghiệp phải có tính mới

Yêu cầu về tính mới đối với kiểu dáng công nghiệp là một trong những yếu tố thể hiện đặc điểm khuyến khích sáng tạo của pháp luật bảo hộ kiểu dáng công nghiệp. Sự ra đời và ứng dụng những kiểu dáng kết tinh giá trị thẩm mỹ cao, sau giai đoạn độc quyền bảo hộ, sẽ là nền tảng cơ bản để các chù thể trong xã hội tiếp tục dựa vào đó, phát triển và tạo ra các sản phẩm có giá trị, đem lại lợi ích cho cộng đồng. Vì vậy, tính mới là yêu cầu đầu tiên cần đặt ra đối với các đối tượng sở hữu công nghiệp mang tính sáng tạo nói chung và đối với kiểu dáng công nghiệp nói riêng.

– Điểu kiện thứ hai: kiểu dáng công nghiệp phải có tính sáng tạo

Điều kiện về tính sáng tạo thể hiện yêu cầu chứng minh những nỗ lực và công sức đã bỏ ra để tạo ra được kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ độc quyền trong một thời gian hữu hạn. Đặc điểm này chính là yếu tố cơ bản để xác định kiểu dáng công nghiệp được xếp vào nhóm đối tượng sáng tạo trong các đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp và chứa đựng cơ sở của bản chất pháp lí trong các quy định pháp luật liên quan đến việc bảo hộ độc quyền kiểu dáng công nghiệp.

– Điều kiện thứ ba: kiểu dáng công nghiệp phải có khả năng áp dụng công nghiệp

Khả năng áp dụng công nghiệp chính là yếu tố cơ bản xác định điều kiện bảo hộ hình dạng bên ngoài của sản phẩm có được bảo hộ là kiểu dáng công nghiệp hay chỉ dừng lại ờ việc bảo hộ tác phẩm mỹ thuật ứng dụng (như đã phân tích, hình dáng bên ngoài của một đối tượng có thể được bảo hộ theo nhiều chế định pháp luật sở hữu trí tuệ khác nhau). Trong trường hợp kiểu dáng cúa sản phẩm chỉ là kết tinh thẩm mỹ để có kết quả là một sản phẩm đẹp thì kiểu dáng đó chỉ dừng lại ở việc tồn tại dưới dạng một tác phẩm, được mọi người chiêm ngưỡng vẻ đẹp. Kiểu dáng công nghiệp, đúng với tên gọi của nó, cần đáp ứng khả năng có thể ứng dụng kiểu dáng đó để tạo ra hàng loạt các sản phẩm có hình dáng bề ngoài tương tự nhau.

III- Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH Everest

[a] Bài viết Đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp tại Việt Nam được chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.

[b] Bài viết Đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp tại Việt Nam có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.

[c] Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý, hoặc thuê luật sư tư vấn cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật: (024) 66 527 527, E-mail: info@everest.org.vn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here