Quy định của pháp luật về phòng vệ chính đáng

Theo Điều 22, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Luật sư tư vấn pháp luật qua tổng đài (24/7) gọi: 1900 6198
Luật sư tư vấn pháp luật qua tổng đài (24/7) gọi: 1900 6198


Nhằm khuyến khích nhân dân ngăn chặn, hạn chế thiệt hại mà hành vi phạm tội gây ra, Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 xây dựng chế độ phòng vệ chính đáng.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 khẳng định hành động trong phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm. Đây là hành động phù hợp với lợi ích xã hội. Bản chất của phòng vệ chính đáng là hạn chế thiệt hại do sự tấn công đe dọa gây ra bà ngăn chặn sự tấn công bất hợp pháp. Chính vì vậy mà pháp luật khuyến khích người dân thực hiện quyền phòng vệ chính đáng giúp duy trì trật tự xã hội.
Tuy nhiên, phòng vệ chính đáng là quyền của mỗi cá nhân chứ không phải nghĩa vụ pháp lý.

Cơ sở làm phát sinh quyền phòng vệ chính đáng.

Theo quy đinh tại Điều 22, Bộ luật hình sự 2015 sửa đối năm 2017 về phòng vệ chính đáng:

“(1). Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.
(2). Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này”.

Theo quy định trên, thì chỉ có thể phòng vệ chính đáng khi có hành vi của con người đang gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho xã hội, cho các cơ quan, Nhà nước, cá nhân, tổ chức. Thiệt hại đe dọa gây ra cho quyền nhân thân như: tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm,... hay quyền sở hữu.

Nội dung và phạm vi của quyền phòng vệ chính đáng.

Khi có rõ ràng cơ sở cho phép phòng vệ chính đáng thì người phòng vệ có quyền chống trả lại một cách cần thiết với người đang có hành vi xâm phạm.
Hành vi chống trả của người phòng vệ phải nhằm vào người đang có hành vi xâm phạm. Sự chống trả của người phòng vệ có thể trực tiếp nhằm vào người tấn công hoặc nhằm vào công cụ, phương tiện phạm tội của người đó sử dụng.

Theo điều 22, bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi năm 2017 thì sự chống trả của người phòng vệ phải là sự chống trả cần thiết. Để đánh giá sự cần thiết và phù hợp này, đầu tiên cần dựa vào các yếu tố sau:
- Tính chất của quan hệ xã hội bị đe dọa xam phạm;
- Mức độ thiệt hại bị đe dọa gây ra;
- Sức mạnh và sức mãnh liệt của hành vi xâm phạm;
- Tính chất mức độ nguy hiểm của phương tiện, công cụ mà người có hành vi xâm phạm sử dụng,....

Như vậy, sự cần thiết trong phòng vệ chính đáng mang tính chất tương đối.

Luật gia Nguyễn Thu Trang - Tổ tư vấn trực tuyến của Công ty Luật TNHH Everest - Tổng đài tư vấn pháp luật 1900 6198, tổng hợp.

Khuyến nghị:

  1. Bài viết được luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại, mà chỉ sử dụng cho mục đích nghiên cứu khoa học, hoặc phổ biến kiến thức pháp luật;
  2. Bài viết có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý Vị đây chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi đây có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.
  3. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với chuyên gia, luật sư của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật 1900 6198, Email: info@luatviet.net.vn, info@everest.net.vn