Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, có những trường hợp người phạm tội chỉ bị khởi tố khi có yêu cầu của bị hại hoặc của người đại diện hợp pháp của người bị hại là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất.

Khởi tố vụ án hình sự là quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm duy trì trật tự và công lý, không phụ thuộc vào ý muốn cá nhân và không ai có thể can thiệp. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, xuất phát từ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại, pháp luật quy định cho phép người bị hại lựa chọn quyền yêu cầu khởi tố hoặc không khởi tố vụ án.

Luật sư tư vấn pháp luật qua tổng đài (24/7) gọi: 1900 6198


Căn cứ theo điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, đối với các tội sau nếu không có các tình tiết nghiêm trọng mà chỉ thuộc vào khoản 1 các tội sau thì chỉ được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại hoặc đại diện hợp pháp của người bị hại:

(i) Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác ( Điều 134 Bộ luật Hình sự);

(ii) Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh ( Điều 135 Bộ luật Hình sự);

(iii) Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết khi bắt giữ người phạm tội (Điều 136 Bộ luật Hình sự);

(iv) Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác (Điều 138 Bộ luật Hình sự);

(v) Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Điều 139 Bộ luật Hình sự);

(vi) Tội hiếp dâm ( Điều 141 Bộ luật Hình sự);

(vii) Tội cưỡng dâm (Điều 143 Bộ luật Hình sự);

(viii) Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự);

(ix) Tội vu khống ( Điều 156 Bộ luật Hình sự);

(x) Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (Điều 226 Bộ luật Hình sự).

Đối với những vụ án rơi vào một trong các trường hợp trên, nếu không có yêu cầu khởi tố của người bị hại, thì cơ quan có thẩm quyền khởi tố không được khởi tố, trường hợp là người chưa thành niên hoặc là người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất mà không thể hiện được ý chí của mình thì khi muốn khởi tố phải có sự đồng ý của người đại diện.

Hình thức yêu cầu khởi tố vụ án hình sự

Về hình thức yêu cầu khởi tố vụ án hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự không quy định về hình thức yêu cầu khởi tố vụ án hình sự. Tuy nhiên, tại mục 7.2 Thông tư liên tịch số 05/2005/TTLT-VKSTC-BCA-BQP quy định "Yêu cầu khởi tố của người bị hại hoặc của người đại diện thể hiện bằng đơn yêu cầu có chữ ký hoặc điểm chỉ của họ; nếu người bị hại hoặc người đại diện đến trực tiếp trình bày thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát phải lập biên bản ghi rõ nội dung yêu cầu khởi tố và yêu cầu họ ký hoặc điểm chỉ vào biên bản. Biên bản do Viện kiểm sát lập phải được chuyển ngay cho Cơ quan điều tra để xem xét việc khởi tố vụ án hình sự và đưa vào hồ sơ vụ án".

Rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự

Rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự là việc người đã yêu cầu khởi tố vụ án hình sự từ bỏ yêu cầu khởi tố vụ án trước đó của mình.

Việc rút yêu cầu khởi tố vụ án hình sự nếu được thực hiện trước ngày mở phiên tòa hình sự sơ thẩm thì vụ án phải được đình chỉ.

Trong trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì tuy người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.

Người đã yêu cầu mà rút yêu cầu khởi tố vụ án thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp việc rút yêu cầu là do bị ép buộc, cưỡng bức.

Luật gia Nguyễn Thị Phương Hoa - Tổ tư vấn pháp luật Hình sự của Công ty Luật TNHH Everest - Tổng đài tư vấn pháp luật 1900 6198, tổng hợp.

Khuyến nghị:
  1. Bài viết được luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.
  2. Bài viết có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý Vị đây chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.
  3. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với chuyên gia, luật sư của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật 19006198, E-mail: info@luatviet.net.vn, info@everest.net.vn.